White Saviorism
Achtergrond
White Saviorism is geen nieuw of individueel probleem, maar een historisch gegroeid patroon van denken en handelen, dat voortkomt uit koloniale machtsverhoudingen.
Vanaf de vijftiende eeuw legitimeerden Europese mogendheden koloniale expansie door te spreken over een zogenaamde beschavingsmissie. Zij zagen zichzelf als moreel en cultureel superieur en presenteerden overheersing als hulp.
Een belangrijk element in deze beschavingsmissie was de manier waarop gekoloniseerde bevolkingen werden afgebeeld. Zij werden vaak voorgesteld als hulpeloos, irrationeel of kinderlijk, en daardoor niet in staat om zichzelf te besturen of te ontwikkelen. Deze ontmenselijkende en infantiliserende beeldvorming rechtvaardigde ingrijpen van buitenaf.
Missionarissen en filantropische organisaties versterkten dit hiërarchische wereldbeeld door hulp te koppelen aan culturele assimilatie. In de achttiende en negentiende eeuw ondersteunde raciale pseudowetenschap deze denkbeelden. Zo werd ongelijkheid voorgesteld als natuurlijk in plaats van als gevolg van uitbuiting.
Na de Tweede Wereldoorlog en de formele dekolonisatie veranderde de vorm van deze hiërarchieën, maar niet hun logica. Koloniale overheersing maakte plaats voor ontwikkelingsdenken. Landen in Afrika, Azië en Latijns-Amerika werden aangeduid als “onderontwikkeld”, terwijl Westerse landen fungeerden als model en eindpunt van vooruitgang. Ontwikkeling werd gezien als een lineair proces waarin samenlevingen zich moesten bewegen in de richting van Westerse normen en instituties.
De kernboodschap is dat White Saviorism niet draait om slechte intenties, maar om een historisch kader waarin hulp gekoppeld is aan ongelijkwaardige machtsverhoudingen. De centrale vraag is daarom niet óf we helpen, maar hoe we dat kunnen doen zonder koloniale patronen te herhalen.
Zie ook onderstaande video van Artsen Zonder Grenzen, voor meer uitleg:
Onze visie
Bewustwording en solidariteit zijn heden belangrijker dan ooit. Echte solidariteit betekent het streven naar een gelijkwaardig partnerschap gebaseerd op wederzijds respect. Westerse interventies, gebaseerd op medelijden, dragen hier niet aan bij wanneer zij plaatsvinden zonder samenspraak met de lokale gemeenschap.
Voor MUSTANGH Foundation staat een gelijkwaardig partnerschap derhalve hoog in het vaandel. Concreet betekent dit dat MUSTANGH partnerschap serieus neemt en alleen in samenspraak met de health director en het bestuur van het ziekenhuis in Ghana beslissingen neemt over welke nieuwe projecten er opgestart dienen te worden. Lokale behoeften en gezamenlijke doelen staan hierbij centraal.
MUSTANGH draagt op een bescheiden maar actieve wijze bij aan het creëren van bewustzijn door jaarlijks tijdens het Tropenblok een sessie te verzorgen gericht op het onderwerp White Saviorism. Door het gesprek aan te gaan over dit onderwerp proberen we studenten bewust te maken van (onbewuste) vooroordelen en blinde vlekken.
Een positieve impact moet gericht zijn op wederkerigheid en interculturele uitwisseling. Het creëren van bewustzijn en het scherp blijven op mogelijke valkuilen is essentieel, zodat schadelijke patronen aan de orde gesteld en doorbroken kunnen worden.
Afbeeldingen en video’s waarin een Westers en veelal wit persoon centraal staat, kunnen een vertekend beeld geven, zeker wanneer deze persoon dominant in beeld is ten opzichte van niet-Westerse personen. Dit kan onbedoeld bijdragen aan een beeld van ongelijkheid of hiërarchie en moet daarom vermeden worden.
Tegelijkertijd is er tegenwoordig een sterk stigma ontstaan rondom het tonen van beelden waarop Westerse en niet-Westerse personen samen te zien zijn. Hierdoor worden dit soort foto’s soms volledig vermeden, wat zonde is. Beelden kunnen namelijk ook juist een krachtige en verbindende boodschap overbrengen.
Als stichting willen wij daarom bewust omgaan met beeldvorming. Door het verhaal achter een afbeelding te delen en waar nodig nuance aan te brengen, streven wij naar transparantie, bewustzijn en wederzijds respect.